قند خون یا گلوکز موجود در خون، میزان قندی است که در هر لحظه در جریان خون فرد وجود دارد. در افراد سالم، این مقدار بین 0.70 تا 1.10 گرم در هر لیتر خون در حالت ناشتا قرار دارد. این میزان در طول روز و پس از وعده‌های غذایی تغییر می‌کند و ممکن است تا 1.4 گرم در لیتر افزایش یابد، اما به کمک انسولین تولید شده توسط پانکراس، این تغییرات به سرعت کنترل می‌شوند.
در افراد مبتلا به دیابت، این سیستم تنظیمی دچار اختلال می‌شود و پانکراس نمی‌تواند میزان قند خون را به درستی کنترل کند که منجر به افزایش مزمن قند خون و سطوح بالای آن (بیش از 2 گرم در لیتر) می‌شود و نیاز به درمان دارد.
برای پیشگیری از دیابت و محافظت از پانکراس، مهم است که نوسانات قند خون در طول روز محدود شود. یکی از راه‌های این کار، اجتناب از مصرف مواد غذایی با شاخص گلیسمی بالا است. در این زمینه، کارولین تامسون، متخصص تغذیه در آمریکا، به بررسی تاثیر برنج و سیب‌زمینی بر قند خون پرداخته است.
برنج؛ انتخابی که باید با دقت انجام شود
برنج سفید دارای شاخص گلیسمی بسیار بالایی است و مصرف آن باعث افزایش سریع قند خون می‌شود. اما برنج قهوه‌ای به دلیل داشتن فیبر بیشتر، شاخص گلیسمی پایین‌تری دارد و جذب گلوکز را کاهش می‌دهد که برای کنترل قند خون مفید است.
سیب‌زمینی؛ بهتر با پوست و بدون چربی
مصرف سیب‌زمینی به صورت پوره همراه با کره و خامه باعث افزایش شدید قند خون می‌شود. اما سیب‌زمینی با پوست و بدون افزودنی‌های چرب، گزینه‌ای سالم‌تر است. همچنین سیب‌زمینی نسبت به برنج کمی کمتر کربوهیدرات دارد.
کدام را انتخاب کنیم؟
کارولین تامسون توصیه می‌کند سیب‌زمینی را با پوست مصرف کنید، زیرا پوست آن حاوی فیبر و مواد معدنی است. همچنین سیب‌زمینی سرد شده شاخص گلیسمی پایین‌تری دارد. ترکیب سیب‌زمینی با سبزیجاتی مانند گل‌کلم، لوبیا سبز و نخود فرنگی می‌تواند فواید بیشتری برای کنترل قند خون داشته باشد.
