ویتامین D به عنوان یکی از مکمل‌های پرطرفدار، نقش مهمی در استحکام استخوان‌ها دارد، اما میزان مصرف آن بسته به سن و شرایط فرد متفاوت است. هدف اصلی مصرف این ویتامین، جلوگیری از کمبود آن است که می‌تواند منجر به بیماری‌هایی مانند راشیتیسم در کودکان و استئومالاسی در بزرگسالان شود.
نقش ویتامین D در سلامت استخوان
ویتامین D باعث افزایش جذب کلسیم و فسفر در روده می‌شود که برای معدنی شدن صحیح استخوان‌ها ضروری است. کمبود این ویتامین باعث کاهش مواد معدنی استخوان و نرم و دردناک شدن آن می‌شود. سازمان بین‌المللی پوکی استخوان تأکید می‌کند که پیشگیری از پوکی استخوان نیازمند مصرف همزمان کلسیم و ویتامین D است، نه فقط ویتامین D به تنهایی.
اندازه‌گیری و تعیین میزان ویتامین D
برای ارزیابی ذخایر ویتامین D در بدن، آزمایش خون 25-هیدروکسی ویتامین D (25(OH)D) انجام می‌شود. اگر این میزان کاهش یابد، هورمون پاراتیروئید افزایش می‌یابد تا سطح کلسیم خون را حفظ کند که این فرآیند به تدریج باعث کاهش ذخایر استخوانی می‌شود. طبق توصیه‌های سازمان‌های بهداشتی، میزان کمتر از 12 نانوگرم در میلی‌لیتر نشان‌دهنده کمبود شدید، بین 12 تا 20 نانوگرم کمبود متوسط و بالای 20 نانوگرم وضعیت کافی ویتامین D است. در افراد آسیب‌پذیر، هدف ممکن است نزدیک به 30 نانوگرم باشد.
میزان مصرف روزانه ویتامین D برای استخوان‌های سالم
بر اساس نظر سازمان ایمنی غذایی اروپا، نیاز روزانه ویتامین D برای افراد بالای یک سال، 15 میکروگرم (معادل 600 واحد بین‌المللی) است، با فرض قرارگیری کم در معرض نور خورشید. مؤسسات آمریکایی نیز مصرف 600 واحد بین 1 تا 70 سالگی و 800 واحد برای افراد بالای 70 سال را توصیه می‌کنند. برای سالمندان یا افراد در معرض خطر پوکی استخوان، مصرف 800 تا 1000 واحد در روز همراه با کلسیم کافی پیشنهاد می‌شود. در فرانسه، دوز نگهدارنده در درمان پوکی استخوان پس از اصلاح کمبود، بین 800 تا 1200 واحد است.
حداکثر میزان مجاز مصرف ویتامین D برای بزرگسالان 100 میکروگرم (4000 واحد) در روز است که نباید بدون نظارت پزشکی از آن عبور کرد تا از عوارض افزایش کلسیم خون جلوگیری شود.
چه کسانی بیشتر در معرض کمبود ویتامین D هستند؟
افراد بالای 60 سال، به ویژه کسانی که در مراکز نگهداری زندگی می‌کنند، افرادی با پوست تیره یا پوشش‌های کامل که مانع تولید ویتامین D در پوست می‌شوند، افرادی که بیشتر وقت خود را در داخل خانه می‌گذرانند یا در مناطق شمالی و زمستانی زندگی می‌کنند، و کسانی که بیماری‌های گوارشی یا کلیوی دارند، بیشتر در معرض کمبود ویتامین D قرار دارند. در این گروه‌ها معمولاً مصرف روزانه 800 تا 1000 واحد ویتامین D همراه با کلسیم توصیه می‌شود.
توصیه‌های جدید برای سنجش ویتامین D
در ژوئن 2024، انجمن اندوکرین آمریکا اعلام کرد که افراد سالم زیر 75 سال نیازی به مصرف دوزهای بالا یا آزمایش‌های مکرر ویتامین D ندارند و سنجش 25(OH)D باید محدود به افراد در معرض خطر شکستگی یا بیماری‌های استخوانی باشد.
