با گذر از 60 سالگی، بسیاری از افراد احساس سرما می‌کنند حتی زمانی که دمای محیط طبیعی است. این حس سردی صرفاً به دلیل کم بودن گرمای رادیاتور نیست بلکه نشان‌دهنده تغییرات واقعی در بدن است. پزشک عمومی الیزه دالاس از کلینیک لندن در مصاحبه‌ای با روزنامه بریتانیایی توضیح داده است که با افزایش سن، تولید گرمای بدن کاهش می‌یابد، گردش خون کندتر می‌شود و بیماری‌های شایع در این سنین، احساس سرما را تشدید می‌کنند.
دلایل افزایش حساسیت به سرما با بالا رفتن سن
تنظیم دمای بدن توسط هیپوتالاموس انجام می‌شود که دمای بدن را حدود 37 درجه سانتی‌گراد حفظ می‌کند. با افزایش سن، این سیستم تنظیم دما کندتر عمل می‌کند. دالاس می‌گوید: «متابولیسم بدن به دلیل کاهش توده عضلانی و تغییرات هورمونی کاهش می‌یابد.» تولید هورمون‌های تیروئید، DHEA و کورتیزول کاهش یافته و در نتیجه متابولیسم پایه کاهش می‌یابد. همچنین کاهش عضلات و چربی قهوه‌ای که کالری می‌سوزاند و گرما تولید می‌کند، باعث کاهش تولید گرما می‌شود.
چربی زیرپوستی که نقش عایق حرارتی دارد نیز کاهش یافته و به سمت شکم منتقل می‌شود، در نتیجه دست‌ها، پاها و انتهای بدن کمتر محافظت می‌شوند. رگ‌های خونی سفت‌تر شده، گشاد شدن عروق کمتر اتفاق می‌افتد و گردش خون در اندام‌های انتهایی کند می‌شود که باعث سردی دست‌ها و پاها می‌شود. پوست نازک‌تر، کاهش فعالیت بدنی و مصرف کمتر کالری نیز باعث سرد شدن سریع‌تر بدن می‌شوند.
بیماری‌ها و داروهایی که سرما را تشدید می‌کنند
دالاس هشدار می‌دهد که حساسیت به سرما در سالمندان نباید نادیده گرفته شود، زیرا هیپوترمی (کاهش دمای بدن) حتی در داخل خانه ممکن است رخ دهد و استرس ناشی از سرما می‌تواند خطر بیماری‌های قلبی را افزایش دهد، آرتریت را تشدید کند و باعث اختلال در حافظه و حرکت شود که خطر سقوط را بالا می‌برد. همچنین سرمازدگی در هوای بسیار سرد خطرناک است.
بیماری‌هایی مانند کم‌کاری تیروئید، کم‌خونی، دیابت با نوروپاتی محیطی، نارسایی قلبی و بیماری رینود باعث کاهش تولید یا توزیع گرما می‌شوند و حتی مواجهه کوتاه با سرما را خطرناک می‌کنند. اگر احساس سرما ناگهانی، شدید یا همراه با خستگی زیاد، تنگی نفس، کاهش وزن، رنگ‌پریدگی یا مشکلات حافظه باشد، باید به پزشک مراجعه کرد.
برخی داروها مانند دیورتیک‌ها، ضدافسردگی‌های SSRI و تری‌سیکلیک، گشادکننده‌های عروق، آلفا بلوکرها و بتابلوکرها نیز باعث افزایش حساسیت به سرما می‌شوند. تغییر خودسرانه داروها ممنوع است و باید با پزشک یا داروساز مشورت شود.
راهکارهای ساده برای گرم ماندن در زمستان پس از 60 سالگی
الیزه دالاس توصیه می‌کند که چند لایه لباس پوشیده شود و سر، دست‌ها و پاها حتماً پوشانده شوند. دمای محیط داخل خانه باید حداقل 20 درجه سانتی‌گراد باشد. استفاده از کیسه آب گرم یا پتوهای برقی که با پارچه‌ای پوشانده شده‌اند و تماس مستقیم با پوست ندارند، مفید است.
مصرف وعده‌های غذایی گرم و منظم با کالری و پروتئین کافی به حفظ متابولیسم کمک می‌کند. انجام حرکات کوتاه در طول روز گردش خون را بهبود می‌بخشد و بدن را گرم می‌کند. جلوگیری از جریان‌های هوای سرد، پوشیدن لباس اضافی بلافاصله پس از بیدار شدن یا قبل از خروج از خانه و گرم کردن تخت با کیسه آب گرم (که قبل از خواب برداشته شود) از هیپوترمی جلوگیری می‌کند.
برای سالمندان بسیار مسن یا ضعیف، تماس تلفنی ساده برای اطمینان از خوردن غذای گرم و گرم نگه داشتن خانه می‌تواند از سرماخوردگی شدید یا سقوط ناشی از سرما جلوگیری کند. احساس سرما در سنین بالا باید جدی گرفته شود و به عنوان هشداری برای مراقبت بیشتر تلقی گردد.
