کومین (Cuminum cyminum) که بیش از ۴۰۰۰ سال است در آشپزی به‌ویژه در غذاهای کاری و چیلی استفاده می‌شود، اکنون توجه محققان را به دلیل تأثیراتش بر کاهش نفخ جلب کرده است. این ادویه دارای خواص کارمیناتیو است؛ یعنی به تخلیه گازهای روده کمک می‌کند و می‌تواند پس از غذا از نفخ شکم بکاهد.
از نظر کاهش وزن، تأثیر کومین واقعی اما محدود است. به گفته کلینیک کلیولند، این دانه سرشار از آنتی‌اکسیدان‌ها، ویتامین‌های گروه B و E، آهن و منیزیم است که به محافظت از سلول‌ها کمک می‌کند. یک رژیم غذایی غنی از آنتی‌اکسیدان‌ها می‌تواند خطر بیماری‌های قلبی و برخی بیماری‌های مزمن دیگر را کاهش دهد. البته این باید همراه با مصرف سایر منابع آنتی‌اکسیدان مانند میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل و حبوبات باشد.
کومین و کاهش نفخ؛ یافته‌های مطالعات
نفخ ناشی از تجمع گاز در روده است که معمولاً به دلیل تخمیر مواد غذایی سنگین یا سندرم روده تحریک‌پذیر رخ می‌دهد. کومین به عنوان یک داروی کارمیناتیو شناخته شده که به دفع گازهای روده کمک می‌کند. ترکیبات معطر موجود در آن مانند کومین‌آلدهید باعث تحریک ترشح صفرا و افزایش حرکت دستگاه گوارش می‌شوند که هضم حبوبات و غذاهای چرب را آسان‌تر کرده و احساس نفخ را کاهش می‌دهند.
یک مطالعه کوچک در ایران در سال ۲۰۱۴ روی ۵۷ نفر مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر انجام شد که روزانه ۲۰ قطره عصاره یا روغن اسانس کومین به مدت چند هفته دریافت کردند. بیشتر شرکت‌کنندگان کاهش علائم گوارشی از جمله گاز و نفخ را گزارش کردند. این مطالعه از دوزهای بسیار متمرکز استفاده کرده و نباید بدون نظر پزشک تکرار شود، اما نشان‌دهنده تأثیر واقعی کومین بر بهبود راحتی گوارشی است.
کومین و کاهش وزن؛ تأثیر محدود اما مثبت
چندین آزمایش بالینی اثر کومین بر کاهش وزن را بررسی کرده‌اند. در یک مطالعه روی ۸۸ زن دارای اضافه‌وزن، مصرف روزانه ۳ گرم پودر کومین همراه با ماست به مدت ۳ ماه و با رعایت رژیم غذایی، باعث کاهش وزن، کاهش شاخص توده بدنی و کاهش دور کمر شد. همچنین سطح کلسترول LDL و تری‌گلیسیرید کاهش یافت.
یک متاآنالیز در سال ۲۰۲۱ که هشت مطالعه را بررسی کرده بود، کاهش متوسط شاخص توده بدنی حدود ۰.۸۸ کیلوگرم بر متر مربع را نشان داد که کاهش چشمگیری در چربی شکمی نیست. مطالعه‌ای دیگر روی ۷۸ بزرگسال طی ۸ هفته، مکمل کومین را با داروی کاهش وزن اورلیستات مقایسه کرد و نتایج مشابهی در کاهش وزن داشت، اما این مطالعه اخیراً به دلیل کیفیت داده‌ها مورد تردید قرار گرفته است.
متخصص تغذیه نیکول هاپسگر می‌گوید: «تحقیقات کافی برای اثبات اثر مکمل‌های کومین وجود ندارد و در مطالعاتی که اثر نشان داده شده، احتمالاً عوامل دیگری مانند انگیزه بیشتر یا تغییر سبک زندگی نیز دخیل بوده‌اند.»
نحوه استفاده از کومین به شکل ایمن
در آشپزی، معمولاً از کومین آسیاب شده در غذاهای گیاهی استفاده می‌شود که علاوه بر طعم، ویتامین‌ها و مواد معدنی مفیدی مانند ویتامین‌های B، E، آهن و منیزیم را نیز فراهم می‌کند. استفاده از مکمل‌ها یا روغن‌های اسانس کومین باید تحت نظر پزشک و برای اهداف درمانی باشد و نباید به صورت خودسرانه مصرف شود.
