زندگی مدرن بسیاری از ما را وادار به نشستن طولانی‌مدت می‌کند؛ از محیط‌های کاری باز تا دورکاری و سفرهای طولانی با خودرو. پژوهشگران دانشگاه بیرمنگام در مطالعه‌ای که در سال ۲۰۲۵ منتشر شد، به بررسی این موضوع پرداختند که آیا تغذیه می‌تواند اثرات منفی نشستن طولانی بر عروق خونی را کاهش دهد یا خیر.
این تحقیق که در مجله The Journal of Physiology منتشر شده، نشان می‌دهد مصرف مواد غذایی سرشار از فلاوانول‌ها می‌تواند به حفظ عملکرد عروق در افراد دارای سبک زندگی کم‌تحرک کمک کند. در این مطالعه، به گروهی از جوانان سالم نوشیدنی کاکائویی با غلظت بالای فلاوانول (حدود ۶۹۵ میلی‌گرم) داده شد و سپس آنها به مدت دو ساعت بدون حرکت نشستند. عملکرد عروق آنها با استفاده از تست FMD (گشادشدگی عروق وابسته به جریان خون) اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که با نوشیدنی غنی از فلاوانول، عملکرد عروق پایدار ماند، در حالی که با نوشیدنی کاکائویی با فلاوانول بسیار کم (حدود ۵.۶ میلی‌گرم)، عملکرد عروق کاهش یافت.
نشستن طولانی و تأثیر آن بر عروق
نشستن طولانی مدت باعث کاهش بازگشت خون به قلب و فشار بر اندوتلیوم، لایه نازک سلول‌های داخلی عروق، می‌شود. این لایه نقش مهمی در تنظیم تون عروق دارد. کاهش عملکرد اندوتلیوم با کاهش گشادشدگی عروق (FMD) مشخص می‌شود که نشانه‌ای از اختلال زودهنگام عملکرد عروق است. در این مطالعه، دو ساعت نشستن مداوم باعث کاهش قابل توجهی در FMD به ویژه در شریان فمورال (واقع در ران پا) شد. شریان براکیال (واقع در بازو) کمتر تحت تأثیر قرار گرفت که نشان می‌دهد اندام‌های تحتانی بیشتر از اندام‌های فوقانی آسیب می‌بینند.
مواد غذایی غنی از فلاوانول و نتایج مطالعه
فلاوانول‌ها گروهی از پلی‌فنول‌ها هستند که در دانه‌های کاکائو، چای سیاه و سبز، مغزهای خوراکی، آلو، سیب و میوه‌های قرمز یافت می‌شوند. در این مطالعه، ۴۰ مرد جوان سالم به دو گروه تقسیم شدند و هر گروه نوشیدنی متفاوتی دریافت کرد. پس از دو ساعت نشستن، گروهی که نوشیدنی غنی از فلاوانول مصرف کرده بودند، کاهش عملکرد عروق نداشتند، اما گروه دیگر کاهش قابل توجهی را تجربه کردند. این اثر در تمامی سطوح آمادگی جسمانی مشاهده شد.
نکات کاربردی برای افراد کم‌تحرک
برای افرادی که سبک زندگی کم‌تحرکی دارند، این یافته‌ها راهنمایی‌های عملی ارائه می‌دهد. مصرف روزانه مواد غذایی حاوی فلاوانول مانند کاکائوی کم‌شکر، چای سیاه یا سبز، مغزهای خوراکی، آلو، سیب و میوه‌های قرمز می‌تواند به حفظ سلامت عروق کمک کند. به عنوان مثال، نوشیدن یک فنجان چای یا کاکائوی گرم همراه با یک مشت مغز و یک میوه تازه پیش از جلسات طولانی یا سفرهای نشسته توصیه می‌شود.
با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که این روش‌ها مکمل فعالیت بدنی منظم هستند و جایگزین آن نیستند. برخاستن مکرر، پیاده‌روی کوتاه و شکستن دوره‌های طولانی نشستن همچنان ضروری است.
