استاتین‌ها از داروهای پرکاربرد برای کاهش کلسترول خون و پیشگیری از بیماری‌های قلبی و عروقی هستند. این داروها با مهار آنزیمی که کبد برای ساخت کلسترول به آن نیاز دارد، میزان کلسترول خون را کاهش می‌دهند و به این ترتیب از تشکیل پلاک‌های چربی در رگ‌ها جلوگیری کرده و خطر سکته قلبی و مغزی را کاهش می‌دهند.
با وجود اثربخشی اثبات شده استاتین‌ها، مصرف آن‌ها در برخی افراد با عوارض جانبی عضلانی همراه است. این افراد ممکن است دچار دردهای عضلانی، گرفتگی، ضعف یا خستگی شدید شوند که گاهی به حدی است که فعالیت‌های روزمره را مختل می‌کند و باعث می‌شود بیمار مصرف دارو را قطع کند.
تا کنون چندین فرضیه برای توضیح این عوارض مطرح شده بود، اما پژوهشگران دانشگاه بریتیش کلمبیا در کانادا اخیراً مکانیسمی را کشف کرده‌اند که می‌تواند علت این دردها را توضیح دهد و راه را برای ساخت داروهای جدید با عوارض کمتر هموار کند.
نقش پروتئین RyR1 در دردهای عضلانی
محققان روی پروتئینی به نام RyR1 تمرکز کردند که نقش کلیدی در انقباض عضلات اسکلتی دارد. این پروتئین مانند دریچه‌ای عمل می‌کند که آزادسازی کلسیم ذخیره شده در سلول‌های عضلانی را کنترل می‌کند. هنگام انقباض عضله، کلسیم در زمان مناسب و به میزان کنترل شده آزاد می‌شود و پس از آن سیستم باید به حالت تعادل بازگردد.
مطالعات نشان دادند که برخی مولکول‌های استاتین می‌توانند مستقیماً به RyR1 متصل شده و عملکرد آن را تغییر دهند. این اتصال باعث باز ماندن بیش از حد کانال کلسیم می‌شود و مانع بسته شدن طبیعی آن می‌گردد. در نتیجه کلسیم به طور غیرطبیعی از سلول‌های عضلانی خارج شده و تعادل حیاتی برای عملکرد صحیح عضلات به هم می‌خورد.
این نشت کلسیم می‌تواند دلیل درد، ضعف و حتی در موارد شدید، آسیب‌های جدی عضلانی در برخی بیماران باشد.
امید به داروهای استاتین با عوارض کمتر
نکته مهم این تحقیق، باز شدن مسیر توسعه داروهای جدید است. با مقایسه نحوه اتصال داروی آتورواستاتین به هدف اصلی خود و همچنین تعامل آن با پروتئین RyR1، دانشمندان توانستند ویژگی‌هایی را شناسایی کنند که می‌تواند به اصلاح ساختار شیمیایی دارو کمک کند.
هدف این است که مولکول‌هایی ساخته شوند که همچنان به طور مؤثر کلسترول را کاهش دهند، اما کمتر به پروتئین عضلانی متصل شوند تا عوارض عضلانی کاهش یابد. این رویکرد می‌تواند عوارض جانبی را کم کند بدون اینکه فواید قلبی-عروقی درمان را از بین ببرد.
البته این چشم‌انداز در بلندمدت قابل تحقق است و نتایج فعلی به معنی عرضه داروی جدید یا تغییر فوری استاتین‌های موجود نیست. مطالعات بیشتری لازم است تا این یافته‌ها تأیید شده و ایمنی و اثربخشی داروهای آینده ارزیابی شود.
