اگر ناگهان متوجه شده‌اید که غذاهای مورد علاقه‌تان طعم فلزی، تلخ یا ناخوشایندی دارند، در حالی که هیچ تغییری در روش تهیه یا مواد اولیه ایجاد نکرده‌اید، ممکن است این تغییر مزه نشانه‌ای از مشکلات کلیوی باشد. این تغییر طعم که به طور مداوم ادامه داشته و چندین نوع غذا را تحت تأثیر قرار می‌دهد، گاهی اوقات با علائم دیگری نیز همراه است که باید جدی گرفته شود.
دیسگوئوزی یا اختلال در حس چشایی
این اختلال که به نام پزشکی «دیسگوئوزی» شناخته می‌شود، باعث می‌شود غذاها طعم فلزی، بسیار شور یا تلخ داشته باشند و حتی پس از نوشیدن آب یا خوردن نان، طعم ناخوشایندی در دهان باقی بماند. این وضعیت معمولاً اشتها را کاهش داده و ممکن است به کاهش وزن و از دست دادن لذت خوردن منجر شود.
دکتر کالایانی پرومال، متخصص کلیه، توضیح می‌دهد که این تغییر مزه معمولاً در مراحل پیشرفته بیماری مزمن کلیه ظاهر می‌شود. او می‌گوید: «نارسایی کلیه یک قاتل خاموش است؛ بسیاری از افراد تا مراحل پیشرفته هیچ علامتی ندارند.» همچنین، حدود ۹۰ درصد بزرگسالان مبتلا به نارسایی مزمن کلیه از بیماری خود بی‌اطلاع هستند که باعث می‌شود بیماری برای مدت طولانی پیشرفت کند تا زمانی که تغییر مزه آشکار شود.
علائم همراه و دلیل تغییر مزه
کلیه‌ها وظیفه فیلتر کردن مواد زائد از خون، تنظیم آب بدن و تولید هورمون‌های مهم برای کنترل فشار خون و ویتامین D را دارند. کاهش عملکرد کلیه باعث تجمع سمومی مانند اوره در خون می‌شود که به آن اورمی گفته می‌شود. این مواد زائد ترکیب بزاق را تغییر داده و مستقیماً بر سلول‌های چشایی تأثیر می‌گذارند و باعث ایجاد طعم فلزی یا غیرمعمول می‌شوند.
این اختلال چشایی معمولاً به تنهایی ظاهر نمی‌شود. در مراحل پیشرفته بیماری کلیوی، بیماران ممکن است احساس خستگی شدید، تورم پاها یا صورت در پایان روز، خارش مداوم و گرفتگی عضلات در شب را تجربه کنند. فشار خون بالا، دیابت و چاقی مزمن نیز ریسک ابتلا به مشکلات کلیوی را افزایش می‌دهند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر طعم فلزی یا تغییر مزه غذاها برای چند روز ادامه داشت و همراه با یک یا چند علامت دیگر مانند خستگی یا تورم بود، بهتر است بدون نگرانی اما سریعاً به پزشک مراجعه کنید. پزشک با انجام آزمایش خون و ادرار می‌تواند به تشخیص زودهنگام مشکلات کلیوی کمک کند.
راهکارهای پیشگیری و مراقبت
در بلندمدت، کاهش مصرف غذاهای فرآوری شده، نمک و شکر و افزایش مصرف غلات کامل، میوه‌ها، سبزیجات و منابع پروتئین گیاهی می‌تواند به حفظ سلامت کلیه‌ها کمک کند. کلیه‌ها از جمله اولین اعضایی هستند که تحت تأثیر عادات غذایی ناسالم قرار می‌گیرند، بنابراین اصلاح سبک زندگی نقش مهمی در پیشگیری از بیماری‌های کلیوی دارد.
