دی‌اکسید تیتانیوم که با نام E171 یا TiO₂ نیز شناخته می‌شود، از سال ۲۰۲۰ در مواد غذایی ممنوع شده اما همچنان به عنوان افزودنی در بیش از ۴۰۰۰ داروی رایج در فرانسه استفاده می‌شود. این موضوع نگرانی‌هایی را در میان برخی انجمن‌های حمایت از بیماران به وجود آورده است.
از اول ژانویه ۲۰۲۰، فروش مواد غذایی حاوی دی‌اکسید تیتانیوم در بازار فرانسه ممنوع شده است. با این حال، این ماده سفید رنگ که به عنوان رنگ‌دهنده و پوشش‌دهنده قرص‌ها و کپسول‌ها کاربرد دارد، در داروهایی مانند پاراستامول و برخی ضدالتهاب‌ها به عنوان ماده کمکی (اکسپیینت) استفاده می‌شود. این ماده هیچ خاصیت درمانی ندارد و صرفاً برای ظاهر و پایداری داروها به کار می‌رود.
طبق گزارش ۶۰ میلیون مصرف‌کننده، بیشتر از ۴۰۰۰ داروی موجود در فرانسه حاوی دی‌اکسید تیتانیوم هستند که عمدتاً در پوشش قرص‌ها و کپسول‌ها یافت می‌شود. این ماده به دلیل احتمال تأثیرات سمی بر DNA در مواد غذایی ممنوع شده است.
خطرات احتمالی و مجوز ادامه استفاده در داروها
دی‌اکسید تیتانیوم به صورت نانوذرات ممکن است باعث بروز بیماری‌های ایمنی، التهابی و متابولیکی شود، هرچند این اثرات در دوزهای موجود در داروها هنوز مورد بحث است. اتحادیه اروپا از سال ۲۰۲۲ این ممنوعیت را برای کل کشورهای عضو اعمال کرده است.
با این حال، در مورد داروها، کمیسیون اروپا و آژانس دارویی اروپا تصمیم گرفته‌اند به صورت موقت استفاده از E171 را به عنوان ماده کمکی مجاز بدانند تا شرکت‌های داروسازی فرصت داشته باشند محصولات خود را بازطراحی کنند بدون اینکه کمبود دارو یا مشکلات پایداری قرص‌ها ایجاد شود. آنها معتقدند مقدار دی‌اکسید تیتانیوم مصرفی از طریق داروها کم است و کیفیت دارویی آن ریسک را کاهش می‌دهد، اگرچه داده‌های موجود محدود است.
این تصمیم مورد اعتراض برخی گروه‌ها از جمله انجمن Avicenn است که در زمینه نظارت بر نانوذرات فعالیت می‌کند. این انجمن بیش از سی مقاله علمی را جمع‌آوری کرده که اثرات نامطلوب مصرف دی‌اکسید تیتانیوم را گزارش کرده‌اند، اما این شواهد در بررسی‌های کمیسیون اروپا و آژانس دارویی لحاظ نشده‌اند. Avicenn در اکتبر ۲۰۲۵ به دادگاه اروپا شکایت کرده تا این مجوز موقت لغو شود.
چگونه دی‌اکسید تیتانیوم را در داروهای خود شناسایی کنیم؟
این ماده معمولاً در پوشش قرص‌ها، کپسول‌ها و کپسول‌های نرم پنهان است و روی جعبه دارو به ندرت ذکر می‌شود. برای اطلاع از وجود آن باید به برگه راهنمای دارو مراجعه کرد که فهرست کامل مواد کمکی در آن آمده است. همچنین پایگاه داده عمومی داروها امکان جستجوی نام دارو (مانند ایبوپروفن یا پاراستامول) و مشاهده مشخصات محصول را فراهم می‌کند تا بتوان به راحتی وجود دی‌اکسید تیتانیوم را تشخیص داد.
برای کاهش مواجهه با این ماده، توصیه می‌شود درمان دارویی را به صورت خودسرانه قطع نکنید، حتی اگر دارو حاوی TiO₂ باشد، زیرا فواید دارو اثبات شده است. همچنین نباید کپسول‌ها را باز کرد یا قرص‌ها را جوید یا شست، به ویژه اگر پوشش مقاوم به اسید معده داشته باشند. بهترین کار مشورت با پزشک یا داروساز است تا در صورت امکان نسخه‌ای بدون E171 با همان ماده مؤثر و دوز مشابه پیشنهاد شود.
