دیابت نوع ۵ که اخیراً توسط فدراسیون بین‌المللی دیابت در سال ۲۰۲۵ به رسمیت شناخته شده است، نوعی دیابت است که عمدتاً نوجوانان بسیار لاغر را در مناطق فقیرنشین آسیا و آفریقا درگیر می‌کند. این بیماری که پیش‌تر تحت عنوان دیابت مرتبط با سوءتغذیه شناخته می‌شد، تفاوت‌های مهمی با دیابت نوع ۱ و نوع ۲ دارد و چالش‌های جدیدی برای تشخیص و درمان ایجاد می‌کند.
دیابت نوع ۵ ناشی از سوءتغذیه مزمن در دوران کودکی است که باعث اختلال در رشد لوزالمعده و کاهش سلول‌های بتای تولیدکننده انسولین می‌شود. مطالعات روی حیوانات نشان داده‌اند که رژیم غذایی کم‌پروتئین در دوران بارداری یا نوجوانی منجر به کوچک‌تر شدن لوزالمعده و کاهش توانایی تولید انسولین می‌شود. بیماران این نوع دیابت معمولاً بسیار لاغر هستند و کمبود شدید انسولین دارند، اما برخلاف دیابت نوع ۱، علائم خودایمنی ندارند و برخلاف نوع ۲، مقاومت انسولینی مشخصی از خود نشان نمی‌دهند.
علائم این بیماری مشابه دیابت‌های کلاسیک شامل تشنگی شدید، تکرر ادرار، خستگی و کاهش وزن است که باعث می‌شود در سیستم‌های بهداشتی کم‌برخوردار، تشخیص صحیح دشوار باشد و بیماران به اشتباه تحت درمان‌های نامناسب قرار گیرند.
در هشتم آوریل ۲۰۲۵، در کنگره جهانی دیابت در بانکوک، فدراسیون بین‌المللی دیابت رسماً دیابت نوع ۵ را به عنوان یک دسته‌بندی مستقل پذیرفت و گروه کاری ویژه‌ای برای تعیین معیارهای تشخیصی و راهنمای درمانی آن تشکیل داد. این اقدام پس از سال‌ها ابهام و نبود چارچوب مشخص در تشخیص دیابت مرتبط با سوءتغذیه انجام شد.
دیابت نوع ۵ بیشتر در کشورهای با درآمد کم و متوسط، به ویژه در جنوب شرق آسیا و آفریقای زیر صحرا مشاهده می‌شود، جایی که ناامنی غذایی از دوران بارداری آغاز می‌شود. سوءتغذیه در این بیماران ناشی از کمبود طولانی‌مدت کالری و پروتئین است و نه رژیم‌های کاهش وزن موقتی. همچنین مواردی در اروپا نیز دیده شده که مربوط به مهاجران یا پناهندگانی است که در چنین شرایطی رشد یافته‌اند.
درمان این نوع دیابت نیازمند دو رویکرد اصلی است: حمایت تغذیه‌ای و درمان دیابت متناسب با کمبود انسولین. با این حال، دسترسی به مراقبت‌های لازم در مناطق آسیب‌دیده همچنان یک چالش بزرگ است.
کریگ بیل، پژوهشگر دانشگاه اکسفورد، درباره اهمیت این شناخت می‌گوید: «به رسمیت شناختن دیابت مرتبط با سوءتغذیه به عنوان نوع ۵، تبادل دانش و همکاری‌های بین‌المللی را تقویت خواهد کرد و گامی مهم در جهت بهبود درک و درمان این بیماری در سطح جهانی، به ویژه در کشورهای کم‌درآمد است.»
